Στο διήγημα του Παπαδιαμάντη, «η Φόνισσα», το κεντρικό πρόσωπο, η γριά Χαδούλα ή Φραγκογιαννού σκοτώνει τέσσερα μικρά κορίτσια, θέλοντας έτσι να τα απαλλάξει απ’ τις δυσκολίες και τα πάθη που θα τους έφερνε η ζωή όπως σε όλες τις γυναίκες της εποχής της.
Το πρώτο της έγκλημα, διαπράττει ένα βράδυ του Ιανουαρίου, μέσα στο φτωχικό της σπίτι, όντας παραλογισμένη, καθώς συλλογίζεται τον «ανώφελο, μάταιο και βαρύ» βίο της, με θύμα τη νεογέννητη εγγονή της, που ήταν άρρωστη, κι έτσι δεν ενοχοποιείται για το θάνατο της μικρής. Λίγο καιρό αργότερα, για να ξεφύγει απ’ τις τύψεις που τη βαραίνουν πηγαίνει σ’ ένα ερημοκκλήσι. Στην επιστροφή, περνά απ’ το περιβόλι του Γιάννη του Περιβολά που η γυναίκα του ήταν άρρωστη, κλεισμένη μες στο σπίτι και βρίσκει μόνα τους τα δύο μικρά κορίτσια τους να παίζουν δίπλα στη στέρνα. Εκεί, σπρώχνοντάς τα μέσα στο νερό, τα πνίγει και όταν οι γονείς τους εμφανίζονται προσποιείται ότι προσπαθεί να τα σώσει ενώ είναι ήδη νεκρά. Επομένως, γλιτώνει από τις κατηγορίες για το θάνατο των δύο κοριτσιών αλλά λίγο καιρό αργότερα, όταν τυχαία πνίγεται ένα κορίτσι σε ένα πηγάδι και η ίδια συμπτωματικά είναι κοντά κατηγορείται και ξεκινά η καταδίωξή της απ' τις Αρχές. Η φονική δράση της, όμως, δε σταματά εκεί και πνίγει ακόμα το νεογέννητο ενός βοσκού, στη στάνη του οποίου κρυβόταν απ’ τους χωροφύλακες, ενώ την τελευταία στιγμή σώζονται τα δύο κορίτσια ενός άλλου βοσκού λόγω της έγκαιρης προσέλευσης των χωροφυλάκων. Τέλος, η Φραγκογιαννού, καταδιωκόμενη από τους χωροφύλακες, αποφασίζει να πάει στο ερημητήριο του Αγίου Σώστη, που βρισκόταν σε ένα μικρό τμήμα ξηράς μέσα στη θάλασσα με γέφυρα ένα στενό πέρασμα στεριάς που κάθε τόσο το κάλυπτε η θάλασσα, με σκοπό να εξομολογηθεί τα πάθη της στον πνευματικό γέροντα παπ’ Ακάκιο και μετανοώντας, με την βοήθεια του, να ξενιτευτεί μέσω κάποιου διερχόμενου πλοίου. Ωστόσο, η βρεφοκτόνος, δεν προφταίνει να περάσει το πέρασμα και πνίγεται απ` τα ορμητικά, πικρά και αλμυρά νερά της παλίρροιας «στο μισό του δρόμου μεταξύ της θείας και της ανθρώπινης δικαιοσύνης».
Στοιχεία ρεαλισμού: Ο Παπαδιαμάντης καταγράφει τα γεγονότα χωρίς να κρίνει ή χωρίς να εμπλέκεται συναισθηματικά. Παρουσιάζει δηλαδή τα γεγονότα όπως έγιναν αφήνοντάς τα να "μιλήσουν" μόνα τους. Επιπλέον στο κείμενο φαίνεται η κριτική του συγγραφέα για τις κοινωνικές αντιλήψεις της εποχής. Τέλος η ηρωίδα αποτελεί έναν απλό καθημερινό τύπο γυναίκας της εποχής της, είναι δηλαδή μια φτωχή και βασανισμένη γυναίκα με καθημερινές ασχολίες για μια γυναίκα στην εποχή της.
Στοιχεία νατουραλισμού: Ο Παπαδιαμάντης μελετά την ηθική συμπεριφορά της ηρωίδας και καταδεικνύει πως είναι το αποτέλεσμα των εξωτερικών δυνάμεων, όπως η φτώχεια και κυρίως η καταπίεση που έχει βιώσει ως γυναίκα, αλλά και εσωτερικών παρορμήσεων, όπως η σκληρότητα του χαρακτήρα της.
Η ηρωίδα: Η Φραγκογιαννού εκφράζει την ιδιαίτερη μοίρα της γυναίκας. Ως κορίτσι υπηρετεί τον πατέρα της, ως σύζυγος τον άντρα, ως μητέρα τα παιδιά της και ως γιαγιά τα εγγόνια της. Η συνειδητοποίηση της μοίρας αυτής της γυναίκας την οδηγεί στην σκέψη να απαλλάξει τα κορίτσια από την βασανιστική ζωή τους. Αισθάνεται πως επιτελεί έναν κοινωνικό ρόλο και ότι κάνει μια πράξη θεάρεστη. Φαίνεται λοιπόν να μην διαπράττει τα εγκλήματα από μίσος στα κορίτσια αλλά για να τα "σώσει" από την ζωή που πρόκειται να κάνουν.
Αφηγηματικοί τρόποι: α) Αφήγηση: Η αφήγηση ξεκινά από τη μέση της ιστορίας και όχι από την αρχή. Η αρχή της ιστορίας δίνεται μέσα από τις αναμνήσεις της ηρωίδας. Μέσα από αυτές τις αναμνήσεις ο αναγνώστης βλέπει όσα προηγήθηκαν και έτσι καταδεικνύεται ο λόγος που η ηρωίδα οδηγήθηκε στους φόνους των κοριτσιών. Ο αφηγητής δεν συμμετέχει στην ιστορία, είναι δηλαδή μη δραματοποιημένος. Η αφήγηση γίνεται σε τρίτο πρόσωπο και ο αφηγητής παρουσιάζεται να γνωρίζει όλα όσα αφορούν την ιστορία ακόμα και τις σκέψεις των προσώπων, είναι δηλαδή παντογνώστης.
β) Περιγραφή: Ο συγγραφέας περιγράφει με λεπτομέρειες τους χώρους και τα χαρακτηριστικά των προσώπων.
δ) Διάλογος: Στην αφήγηση παρεμβάλλονται διάλογοι που προσφέρουν ζωντάνια και παραστατικότητα στο κείμενο. Στα διαλογικά μέρη χρησιμοποιείται η δημοτική γλώσσα και το τοπικό ιδίωμα της Σκιάθου χαρίζοντας στο κείμενο αληθοφάνεια.
ε) Εσωτερικός μονόλογος: Εσωτερικό μονόλογο έχουμε όταν ακούμε την ηρωίδα να ξεδιπλώνει τις σκέψεις της πριν προχωρήσει στις εγκληματικές της πράξεις.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου