Ανάλυση μετοχής σε δευτερεύουσα πρόταση

ΖΗΤΟΥΜΕΝΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ

Α) Το είδος της μετοχής: βασική προϋπόθεση για να αναλυθεί σε αντίστοιχη πρόταση, πχ: Ακούσας έλεξε ταυτα- χρονική μετοχή- χρονική πρόταση: επέι ήκουσε

Β) Υποκείμενο της μετοχής: Αν αυτό δεν είναι σε ονομαστική το μετατρέπουμε σε ονομαστική, γιατί μας δείχνει το πρόσωπο και τον αριθμό του ρήματος που θα προκύψει μετά την ανάλυση. 

Πχ1: Εμου λέγοντος- χρονική μετοχή- χρονική πρόταση- ότε εγώ έλεγον,  

Πχ2: Ακούουσι των στρατιωτων βοόντων – κατηγορηματική μετοχή – ειδική πρόταση – ότι οι στρατιωται βοωσι.

Γ) Έγκλιση:-  Οριστική ή Υποτακτική (όταν η μετοχή εξαρτάται από ρήμα αρκτικού χρόνου

                    - Ευκτική πλαγίου λόγου (όταν η μετοχή εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου)

Τα παραπάνω ισχύουν για αιτιολογικές, τελικές και κατηγορηματικές μετοχές.

Πχ1: Πράττει ταυτα φοβούμενος τους Αθηναίους- αιτιολογική μετοχή- αιτιολογική πρόταση- επειδή φοβειται (εξαρτάται από αρκτικό χρόνο)

Πχ2: Έπραττε ταυτα φοβούμενος τους Αθηναίους- αιτιολογική μετοχή- αιτιολογική πρόταση- επειδή φοβοιτο (εξαρτάται από ιστορικό χρόνο)

Δ) Χρόνος: Κατά κανόνα δεν αλλάζουμε το χρόνο της μετοχής. Αλλά αν οι μετοχές Ενεστώτα ή Παρακειμένου εξαρτηθούν από ιστορικό χρόνο μετατρέπονται σε Παρατατικό ή Υπερσυντέλικο αντίστοιχα. Οι μετοχές Μέλλοντα και Αορίστου διατηρούν τον χρόνο τους. Εξαιρείται η τελική μετοχή που ενώ είναι πάντοτε σε χρόνο Μέλλοντα με την ανάλυση μετατρέπεται σε Αόριστο.

Πχ1: Επιδείξω τουτον μάρτυρας ψευδεις παρεχόμενον- κατηγορηματική μετοχη- ειδική πρόταση – ότι ουτος παρέχεται.

Πχ2: Φοβούμενοι την οδόν όμως συνηκολούθησαν- εναντιωματική μετοχή- εναντιωματική πρόταση- ει και εφοβουντο.

Πχ3: Κυρος συλλέξας το στράτευμα επολιόρκει Μίλητον- χρονική μετοχή- χρονική πρόταση- επεί συνέλεξε.

Πχ4: Έπλεον πολεμήσοντες – τελική μετοχή- τελική πρόταση- ίνα πολεμήσαιεν.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΤΟΧΗΣ

1)Τροπική μετοχή: δεν αναλύεται σε δευτερεύουσα πρόταση.

2) Αιτιολογική μετοχή: αναλύεται σε αιτιολογική πρόταση

Επεί ή επειδή + οριστική (όταν η μετοχή εξαρτάται από αρκτικό χρόνο)

Επεί ή επειδή  + ευκτική πλαγίου λόγου (όταν  η μετοχή εξαρτάται από ιστορικό  χρόνο)

Πχ1: Χαίρουσι ειδότες την αλήθειαν – επεί ίσασι

Πχ2: Ορων υμας το πληθος των εναντίων ξυνεκάλεσα- επει ορωμι (ή ορωην)

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Αν η μετοχή συνοδεύεται από το ως τότε στην ανάλυση αντί για τα επέι/επειδή χρησιμοποιούμε το ως. Πχ: Έστησαν τρόπαιον ως νενικηκότες- ως νενικηκότες ειεν

3)Τελική μετοχή: αναλύεται σε τελική πρόταση (με ρήμα στον αόριστο)

Ίνα+ υποτακτική (όταν η μετοχή εξαρτάται από αρκτικό χρόνο) (υποτακτική αορίστου)

Ίνα + ευκτική πλαγίου λόγου (όταν η μετοχή εξαρτάται από ιστορικό χρόνο) (ευκτική αορίστου)

Πχ1: Νυν δε δεησόμενοι ήκομεν- ίνα δεησώμεθα

Πχ2: Προσβολάς παρεσκευάζοντο τω τείχει ποιησόμενοι- ίνα ποιήσαιντο

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Αν η μετοχή συνοδεύεται από το ως τότε στην ανάλυση χρησιμοποιούμε το ως και όχι το ίνα. Πχ. Ο Αρταξέρξης συλλαμβάνει Κυρον ως αποκτενων- ως αποκτείνη.

   3) Υποθετική μετοχή: αναλύεται σε υποθετική πρόταση. Το πώς θα διαμορφώσουμε την υπόθεση εξαρτάται από την απόδοση (δηλαδή το ρήμα από το οποίο εξαρτάται η μετοχή). Επομένω πρώτα κοιτάμε την απόδοση.

Αν η απόδοση είναι	Δηλώνεται	Υπόθεση
Μέλλοντας/Μελλοντική έκφραση	Προσδοκώμενο	Εάν + Υποτακτική
Δυνητική ευκτική	Απλή σκέψη	Ει + Ευκτική
Δυνητική οριστική	Μη πραγματικό ή πιο σπάνια Αόριστη επανάληψη στο παρελθόν (ανάλογα με το νόημα)	Ει + Οριστική ιστορικού χρόνου  ή Ει + Ευκτική
Οριστική ενεστώτα	Πραγματικό ή Αόριστη επανάληψη στο παρόν/μέλλον(ανάλογα με το νόημα)	Ει + Οριστική ή Εάν + Υποτακτική

Πχ1: Ειρήνης γενομένης η πόλις ευδαίμων έσται.

Απόδοση: έσται (οριστική μέλλοντα)- προσδοκώμενο = εάν εηρήνη γένηται

Πχ2: Τουτο νυν υμεις μη πειθόμενοι ημιν πάθοιτ΄αν .

Απόδοση: πα΄θοιτ΄αν (δυνητική ευκτική) = απλή σκέψη = ει μη πείθοισθε.

Πχ3: άνδρες αγαθοί όντες ουκ αν ποτέ ταυτα έπασχον.

Απόδοση: ουκ αν έπασχον (δυνητική οριστική) – μη πραγματικό = ει ησαν

4) Εναντιωματική μετοχη: αναλύεται σε εναντιωματική πρόταση

Α) Αν η μετοχή δηλώνει παραχώρηση προς το πραγματικό (αν δηλαδή μεταφράζεται με τα αν και) αναλύουμε: ει και + οριστική

                        αν και + υποτακτική (σπάνια)

Β) Αν η μετοχή δηλώνει παραχώρηση προς κάτι αβέβαιο (αν μεταφράζεται δηλαδή με το ακόμα και αν) αναλύουμε: και ει + οριστική

                              και αν+ υποτακτική (σπάνια)

Γ) Αν η πρόταση στην οποία ανήκει η μετοχή έχει άρνηση ουδέ, μηδέ, αναλύουμε: ουδ΄ει, μηδ΄ει + οριστική ή ουδ΄αν ή μηδ΄αν + υποτακτική (σπάνια)

ΠΡΟΣΟΣΧΗ: Το κριτήριο για να χρησιμοποιήσουμε οριστική ή υποτακτική είναι οι υποθετικοί λόγοι. Όπως στην υποθετική μετοχή έτσι και στην εναντιωματική τη μορφή της υπόθεσης καθορίζει η απόδοση (σύμφωνα με τον πίνακα που έχουμε για τις υποθετικές μετοχές)

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Οι περισσότερες εναντιωματικές μετοχές αναλύονται ει +οριστική

Πχ1. Μέγας γέγονε ασθενής ων κατ΄αρχάς ο Φίλιππος – (παραχώρηση προς το πραγματικό) – ει και ην

Πχ2: Ικανά μοι νομίζω ειρησθαι, καίτοι πολλά παραλιπών – (παραχώρηση προς το αβέβαιο)- και ει παρέλιπον

5) Χρονική μετοχή: αναλύεται σε χρονική πρόταση

Όταν η μετοχή δηλώνει το προτερόχρονο: επεί/επειδή

Όταν η μετοχή δηλώνει το σύγχρονο: ότε/οπότε

Για μετοχή Ενεστώτα χρησιμοποιούμε οριστική ενεστώτα ή παρατατικού (ανάλογα με το ρήμα εξάρτησης)]

Για μετοχή Αορίστου χρησιμοποιούμε οιρστική αορίστου

Για μετοχή Παρακειμένου χρησιμοποιούμε οριστική Παρακειμένου ή Υπερσυντελίκου (ανάλογα με το ρήμα εξάρτησης)

Πχ1: Οπλιζομένων τούτων ηκον οι σκοποί- ότε ωπλίζοντο

Πχ2: Κλίνας την κεφαλήν παρέδωκε το πνευμα- επέι έκλινε

Άρτι της μάχης γεγενημένης επιβοηθουσιν. – επεί εγεγένητο

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΗΣ ΜΕΤΟΧΗΣ 

•έναρθρη

 Αναλύεται σε αναφορική πρόταση, που εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία ὅς, ἥ, ὅ στο γένος και τον αριθμό της μετοχής, αλλά σε ονομαστική πτώση γιατί η αντωνυμία θα λειτουργεί ως υποκείμενο στο ρήμα της αναφορικής πρότασης. Στην κύρια υποκαθιστούμε τη μετοχή με δεικτική αντωνυμία (ἐκεῖνος, οὗτος) στο γένος, αριθμό και πτώση της μετοχής.

•άναρθρη

 Αναλύεται σε αναφορική πρόταση, που εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία ὅς, ἥ, ὅ σε ονομαστική και στον αριθμό και το γένος του όρου που προσδιορίζει η αναφορική πλέον πρόταση.

ΕΓΚΛΙΣΗ/ΧΡΟΝΟΣ ΡΗΜΑΤΟΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑΣ: Για μετοχή ενεστώτα χρησιμοποιούμε οριστική ενεστώτα αν το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου. Αν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου χρησιμοποιούμε οριστική παρατατικού.

Για μετοχή Αορίστου χρησιμοποιούμε οριστική Αορίστου.

Για μετοχή παρακειμένου χρησιμοποιούμε οριστική παρακειμένου αν το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου ενώ αν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου χρησιμοποιούμε οριστική υπερσυντελίκου.

 α. Αἱ πόλεις διοικοῦνται τοῖς νόμοις τοῖς κειμένοις. = Αἱ πόλεις διοικοῦνται τοῖς νόμοις τούτοις οἳ κεῖνται.

β. Ἅπαντες γιγνώσκομεν τὰ ὑφ΄ὑμῶν ἐψηφισμένα. = Ἅπαντες γιγνώσκομεν ταῦτα ἃ ὑφ΄ὑμῶν ἐψηφισμένα εἰσί.

γ. Ἐπορεύθησαν ἐς Ἀπολλωνίαν, Κορινθίων οὖσαν ἀποικίαν. = Ἐπορεύθησαν ἐς Ἀπολλωνίαν, ἣ ἦν Κορινθίων ἀποικία.

δ. Ὁ μὴ δαρεὶς ἄνθρωπος οὐ παιδεύεται. = Ἄνθρωπος, ὃς ἂν μὴ δαρῇ, οὐ παιδεύεται.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΤΟΧΗΣ 

Η κατηγορηματική μετοχή αναλύεται σε δευτερεύουσα ειδική πρόταση, μόνο όταν εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν αίσθηση, γνώση, μάθηση, μνήμη, δείξη, αγγελία, έλεγχο και μεταφράζεται με το ότι, ακολουθώντας τον κανόνα εισαγωγής και εκφοράς των ανάλογων προτάσεων. Συγκεκριμένα αναλύεται με: ότι ή ως  + οριστική (αν εξαρτάται από αρκτικό χρόνο)

                                                 ότι ή ως + ευκτική πλαγίου λόγου (αν εξαρτάται από ιστορικό χρόνο)

π.χ. Οὐδένα οἶδα μισοῦντα τοὺς ἐπαινοῦντας. = Οἶδα ὅτι οὐδείς μισεῖ τοὺς ἐπαινοῦντας.

Ἔγνω τὴν εἰσβολὴν ἐσομένην. = Ἔγνω ὅτι ἡ εἰσβολὴ ἔσοιτο.