ΟΜΟΙΟΠΤΩΤΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ

Είναι οι προσδιορισμοί που βρίσκονται στην ίδια πτώση με τον όρο που προσδιορίζουν. Διακρίνονται σε επιθετικούς και σε ουσιαστικούς.

ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΙ: ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ

ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΣ

Λέγεται το επίθετο (ή άλλη λέξη που έχει θέση επιθέτου) το οποίο προσδιορίζει ένα ουσιαστικό και φανερώνει μια μόνιμη ιδιότητα. Ο επιθετικός προσδιορισμός συμφωνεί πάντα με το προσδιοριζόμενο ουσιαστικό σε γένος, αριθμό και πτώση. Συνήθως συνοδεύεται από άρθρο. Ως επιθετικοί προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται

Επίθετα: οι αγαθοί άνδρες

Αντωνυμίες: οι ημέτεροι πρόγονοι

Αριθμητικά: εβδομήκοντα τριήρεις

Ουσιαστικά που δηλώνουν αξίωμα, ηλικία, εθνικότητα, τάξη, επάγγελμα και προσδιορίζουν τις λέξεις ανήρ, γυνή, παις, νεανίας: άνδρες δικασταί

Τα γεωγραφικά κύρια ονόματα με το άρθρο όταν μπαίνουν μπροστά από γεωγραφικούς όρους και συμφωνούν με αυτά σε γένος, αριθμό και πτώση: το Μυσίον όρος

Γενική πτώση ουσιαστικού με άρθρο: οι των Ελλήνων στρατηγοί

Επίρρημα με άρθρο: η πρόσθεν νυξ

Εμπρόθετος προσδιορισμός με άρθρο: τον ενιαυτός τον μετά την ναυμαχίαν

ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ

Λέγεται το επίθετο (ή άλλη λέξη) που προσδιορίζει ένα ουσιαστικό και φανερώνει μια παροδική ιδιότητα. Συμφωνεί πάντοτε με το προσδιοριζόμενο ουσιαστικό σε γένος, αριθμό και πτώση. Δε συνοδεύεται ποτέ από άρθρο. Ως κατηγορηματικοί προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται: Επίθετο: ηδίστη τη γλώττη

Επιθετική μετοχή: ελάυνει ιδρουντι τω ίππω

ΠΡΟΣΟΧΗ: Τα επίθετα: πας, άπας, όλος, μόνος, αυτός, άκρος, μέσος, έσχατος,σύμπας, όταν δεν έχουν άρθρο χρησιμοποιούνται ως κατηγορηματικοί προσδιορισμοί. Αν όμως έχουν άρθρο χρησιμοποιούνται ως επιθετικοί προσδιορισμοί πχ: η μέση οδός

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΥ- ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΑΡΘΡΟ

επίθετο	ουσιαστικό	είναι
Χωρίς άρθρο	Χωρίς άρθρο	Επιθετικός (εκτός αν ανήκει στις λέξεις που χρησιμοποιούνται ως κατηγορηματικοί)
Με άρθρο	Με άρθρο	επιθετικός
Με άρθρο	Χωρίς άρθρο	επιθετικός
Χωρίς άρθρο	Με άρθρο	κατηγορηματικός

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ: ΠΑΡΑΘΕΣΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ

ΠΑΡΑΘΕΣΗ: Ονομάζεται το ουσιαστικό που προσδιορίζει ένα άλλο ουσιαστικό στην ίδια πτώση και αποδίδει ένα γνωστό γνώρισμα. Στην παράθεση μεταβαίνουμε από μια ειδική έννοια σε μια γενική. Πχ: Σόλων ο νομοθέτης.

Είδη παράθεσης: απλή παράθεση: Ημεις οι δικασταί.

Περιγραφική παράθεση: Είναι ουσιαστικό που συνοδεύεται από άλλους προσδιορισμούς, δηλαδή είναι μια ολόκληρη φράση: Κατέλαβον Φυλήν, χωρίον ισχυρόν.

Προεξαγγελτική παράθεση: Αναγγέλλει εκ των προτέρων το περιεχόμενο μιας πρότασης. Τίθεται πριν από την προσδιοριζόμενη πρόταση. Πιο συχνά χρησιμοποιούνται τα παρακάτω ως προεξαγγελτικές παραθέσεις: το μέγιστον= το σπουδαιότερο, το έσχατον= το τελευταίο, το δεινότατον= το φοβερότερο, τουναντίον= το αντίθετο

Πχ: Το μέγιστον, πόλεμον έχομεν.

Επιμεριστική παράθεση: Προηγείται μια γενική έννοια και έπεται ο επιμερισμός της στα μέρη από τα οποία αποτελείται: Άπαντες σοι χάριν έξουσιν, οι μέν Έλληνες υπέρ ων αν ευ πάσχωσι, οι δε Μακεδόνες υπέρ ων αν μη τυραννικώς επιστατής.

Γενική παραθετική: Η παράθεση σε πτώση γενική που προσδιορίζει κτητικές αντωνυμίες και κυρίως τις: ημέτερος υμέτερος, σφέτερος  Πχ: την σφετέραν αυτων καρπουνται

ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ: Ονομάζεται ουσιαστικό (ή άλλη λέξη) που προσδιορίζει στην ίδια πτώση ένα άλλο ουσιαστικό για να εξηγήσει την αόριστη έννοιά του. Στην επεξήγηση από μια γενική έννοια μεταβαίνουμε σε μια ειδική.Ως επεξήγηση μπορεί να τεθεί:

Ουσιαστικό: Πχ: Ο βασιλεύς Δαρειος.

Απαρέμφατο: Πχ: Και οι νόμοι δε μοι δοκουσιν οι πολλοί ταυτα δύο μάλιστα διδάσκει, άρχειν τε και άρχεσθαι.

Δευτερεύουσα ονοματική πρόταση: Τουτο ου φανερόν εστί, ότι δια το ειδέναι εαυτούς πλειστα αγαθά πάσχσουσι άνθρωποι.

Πιο σπάνια: ουσιαστικό με το ρήμα λέγω: Τον δε ξύναιμον τουδε, Πολυνείκην λέγω.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Η επεξήγηση μεταφράζεται με το δηλαδή.

Η παράθεση μεταφράζεται με το που/ο οποίος-α -ον

 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

-Ἁλέξανδρος, ὁ βασιλεὺς, ὠνομάσθη μέγας.

- Μόνοι οἱ θεοὶ ἄνευ λύπης διάγουσιν.

- Ἦλθεν Ἀλκέτας ὁ ἐν τῇ ἡπείρῳ ὕπαρχος.

-Τὸν Μιλήσιον λῃστὴν, Θεόπομπον, Λύσανδρος εἰς Λακεδαίμονα ἔπεμψεν.

- Δεῖ βοηθεῖν τοῖς παροῦσι συμμάχοις.

-Ὁ μέλας ζωμὸς τροφὴν τοῖς Λακεδαιμονίοις παρεῖχε.

 - Ὁ Λυδῶν βασιλεὺς, Κροῖσος, ἐνομίζετο πλουσιώτατος πάντων.

 - Περικλῆς τοῦτων ἐγένετο μαθητής, Ἀναξαγόρου καὶ Δάμωνος.

- Αγησίλαος εκέλευσε φαιδρώ τω προσώπω.

- Ταύτην την ημέραν ούτως επορεύθησαν.

- Ἅπασα ἡ χώρα παρασκευάζεται.

-Τισσαφέρνης εἰς τὸ στρατόπεδον ἀφίκετο τὸ τῶν Ἑλλήνων

-Πάντες οἱ ἄνθρωποι σὺν πολλῇ κραυγῇ ἦσαν. 

- ὁ Ἀρμένιος ἐξεπλάγη, καὶ τὸ μέγιστον, ἐφοβεῖτο ὅτι ἔμελλεν ἀποθνήσκειν