Η παράγραφος

Α. ΓΕΝΙΚΑ

•  Παράγραφος είναι το αυτοτελές τμήμα του λόγου που αναπτύσσει σε βάθος και με πληρότητα μια ιδέα. Με τη χρήση της παραγράφου επιδιώκεται η επαρκής πληροφόρηση πάνω σε μια ιδέα, η οποία αποτελεί μέρος του ευρύτερου προβληματισμού ενός θέματος. Η προώθηση των ιδεών μιας έκθεσης γίνεται με παραγράφους.

•  Κάθε παράγραφος πραγματεύεται μία βασική ιδέα. Με την παράγραφο προωθείται η σε βάθος διερεύνηση και ανάπτυξη αυτής της ιδέας.

Β. ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ

Μια παράγραφος αναπτύσσεται πάντα με την ακόλουθη δομή:

α. Θεματική περίοδος (Θ.Π.) - πρόλογος της παραγράφου.

β. Λεπτομέρειες - ανάπτυξη της παραγράφου.

γ. Κατακλείδα πρόταση - επίλογος της παραγράφου.

 Θεματική περίοδος

Ο ρόλος της είναι να πληροφορεί τον αναγνώστη γι’ αυτό που θα απασχολήσει την παράγραφο. Με τη θεματική πρόταση πληροφορείται ο αναγνώστης το σκοπό της παραγράφου, το λόγο για τον οποίο υπάρχει η παράγραφος ή αλλιώς: τη σχέση της παραγράφου με το θέμα της έκθεσης, τη σχέση της με την κυρίαρχη έννοια ή προβληματική. 

Η θεματική πρόταση λοιπόν:

α. πληροφορεί για το θέμα, παρουσιάζει δηλαδή τη βασική ιδέα της παραγράφου

β. διευκρινίζει τη σχέση της παραγράφου με τη συνολική προβληματική του θέματος

γ. συμπυκνώνει το νοηματικό βάρος της παραγράφου

Η θεματική πρόταση βρίσκεται συνήθως στην αρχή της παραγράφου, γιατί συνηθίζουμε την παραγωγική πορεία στην ανάπτυξή της.

Ρόλος:  Αποτελεί τον πρόλογο της παραγράφου. Με ακρίβεια, σαφήνεια, απλότητα και περιεκτικότητα καταγράφει την ιδέα που θα αναπτυχθεί στην παράγραφο.

Λεπτομέρειες - Ανάπτυξη της παραγράφου

Γενικά: Οι λεπτομέρειες αποτελούν τις επιμέρους ιδέες με τις οποίες διερευνάται και αναπτύσσεται η θεματική περίοδος. Πρόκειται για αναλυτικές προτάσεις που προσπαθούν να πληροφορήσουν για την κύρια ιδέα της παραγράφου.

Ρόλος: α. Οι λεπτομέρειες είναι αυτές που θα αναπτύξουν με πληρότητα και θα πληροφορήσουν με επάρκεια τον αναγνώστη, σχετικά με τη θεματική πρόταση και το λόγο ύπαρξης της παραγράφου.

β. Η δόμηση και η οργάνωση τους είναι που θα προσδώσουν στην ανάπτυξη της θεματικής πρότασης εγκυρότητα, λογική συγκρότηση, αρτιότητα και ενδιαφέρον.

γ. Είναι ακόμη αυτές που θα τεκμηριώσουν συνολικά τη σχέση της παραγράφου με τον ευρύτερο προβληματισμό. Από την άποψη αυτή αποτελούν τα επιχειρήματα τα οποία στηρίζουν, δικαιολογούν και αποδεικνύουν έναν ισχυρισμό, αυτόν της θεματικής πρότασης και συντελούν σ’ αυτό που λέγεται απόδειξη της θεματικής πρότασης, δηλαδή απόδειξη της σχέσης που συνδέει την παράγραφο με τον συνολικό προβληματισμό ενός θέματος.

Κατακλείδα πρόταση

Γενικά: Η κατακλείδα πρόταση είναι αυτή που επισφραγίζει την παράγραφο, είτε συμπεραίνοντας είτε αποτελώντας μια "υπενθύμιση" για το περιεχόμενο της.

Ρόλος:  Η κατακλείδα μπορεί να συνοψίζει τον προβληματισμό της παραγράφου, όταν αυτός είναι σύνθετος και μεγάλος σε έκταση. Στην περίπτωση αυτή αποτελεί το συμπέρασμα από την αναλυτική διερεύνηση, αυτό που πρέπει να μείνει στον αναγνώστη για να παρακολουθήσει τη συνέχεια της διερεύνησης.